مويز منقى بيست درم جوشاينده صاف با بيست درم سكنجبين بزورى بنوشند چند روز تا آنكه ماده نضج يابد و قاروره غليظ و پس متوجه اخراج سودا بمخرجات آن گردند به مثل مطبوخى كه در آن پوست هليله كابلى هليله سياه و بسفائج و افتيمون و اسطوخودوس و غاريقون و لاجورد و مغسول داخل نموده باشند . و يا مطبوخ هليله سياه ده درم سناى مكى بنفشه اسطوخودوس شاهتره از هر يك پنج درم تمر هندى فلوس خيارشنبر گلقندى هر يك بيست درم در آن ماليده صاف كرده بر آن تربد مجوف يك درم افتيمون يك مثقال لاجورد مغسول دو دانگ روغن بادام يك مثقال پاشيده بياشامند نيم گرم و غذا بايد كه در اين ايام نخود آب چوجه مرغ و يا گوشت بره و يا بزغاله شيرخواره فربه باشد و طبيخ گاو زبان مويز منقى بادرنجبويه آلوبخارا بسفايج افتيمون اسطوخودوس ترنجبين آميخته نوشيدن نيز منضج سودا است . و اگر خواهند شاهتره پرسياوشان بنفشه بيخ كاسنى بيخ باديان اصل السوس گل سرخ عناب سپستان تخم كاسنى گلقند حسب حاجت افزايند و بعد حصول نضج كامل تنقيه سودا به مطبوخ افتيمون يا حب آن كنند . و اگر سودا احتراقى باشد و علامات حرارت پيدا بود از استعمال ادويه گرم حذر كنند و به منضج بارد يا ماء الشعير كه در آن گاو زبان و مويز منقى و خطمى مقشر پخته باشند چند روز نضج ماده نموده بهر تنقيه آلوبخارا عناب سپستان خطمى زرشك پوست هليله كابلى بسفايج افتيمون اسطوخودوس جوشانيده صاف نموده ترنجبين مغز فلوس ماليده باز صاف كرده روغن بادام شربت شاهتره اضافه نموده بنوشند . و اگر مسهل قوى تر خواهند يك مثقال غاريقون سفيد و نيم مثقال لاجورد سائيده سر دارو نمايند و يا منضج و مسهل كه در امراض دماغى سوداوى گذشت به عمل آرند . و بدانند كه استعمال حبوب و مسهلات قوى پى در پى جائز نيست بلكه به رفق و مدارا و بعد نضج تان و بقاى قوت استعمال نمايند . و اگر سبب صداع خلط بلغمى و سوداوى با هم باشد بايد كه در معالجه آن از ادويه و اطليه و نطولات و غيره نافع به هر دو امتزاج نمايند و همچنين در منضجات و مسهلات و مطبوخ كه در قول صاحب كامل بيايد نيز نافع صداع حادث از خلط سوداوى مخلوط به بلغم است . و بعد تنقيه تقويت بدواء المسك و مفرحات ياقوتى نمايند و يا هليله مربى باسطوخودوس سوده آميخته بخورند و بالايش شيره مغز تخم هندوانه عرق عنب الثعلب و عرق كيوره شربت بنفشه بنوشند و يا عود صلب يك ماشه سوده به دواء المسك شش ماشه سرشته بخورند و شيره تخم خشخاش چهار ماشه شيره مغز بادام چهار دانه شربت انار شيرين دو توله بنوشند و هليله مربى به گلاب شسته كشنيز مقشر يك ماشه سوده آميخته وقت خواب شب بخورند . و حريره بادام و خشخاش و حلواى آنها و پسته و نارجيل و جوز و انگور و انار و مويز و كشمش نافع و استعمال شربت اسطوخودوس و بادرنجبويه و گاو زبان و بنفشه و نيلوفر قبل تنقيه و بعد آن مفيد است . و تنطيل سر به شير گاو نيم گرم مخلوط به روغن خشخاش عظيم النفع است و تدهين رأس به روغن لبوب سبعه و تقطير او در گوش نافع و حلواى مغز كدو و شكر و نشاسته و روغن بادام بر سر بستن مجرب است و كذا شير بز بر سر دوشيدن و دخول در حمام معتدل و ريختن آب نيم گرم بر سر متواتر و مقام در موضع معتدل الحرارت مائل به رطوبت نافع . و از بيدارى و جمله رياضيات اجتناب واجب . و ايضا بعد تنقيه بهر تبديل مزاج روغنهاى گرم و تر مثل روغن بابونه و روغن زعفران با روغنهاى سرد چون روغن مغز تخم كدو آميخته بمالند و در بينى چكانند و اشربه و سعوط و ضماد و نطول و شموم به ادويه قليل الحرارت مائل ببرودت به عمل آرند به شرطى كه سودا طبيعى باشد . اما اگر سودا احتراقى بود محتاج به سوى تبريد بسيار است تا آنكه زائل گردد حرارت كامنه در آن سودا چنانچه در خاكستر و آهك مىباشد و از استعمال ادويه مسخنه احتراز كنند تا باعث سخونت دماغ و آئل بجنون نگردد و ادويه بارد رطب اختيار نمايند و به روغن بنفشه و روغن كاهو و روغن خشخاش و شير زنان مدام سعوط كنند . و اگر بعد تنقيه درد سر باقى باشد چندى ادامت بر اطريفل اسطوخودوس نمايند و به او بيد الورد تأليف علوى خان مرتب سازند و ضماد از بابونه اكليل الملك مرز بخوش با روغن گل يا ياسمين آميخته به كار برند و از مرزنجوش و حنا و جدوار در حمام ضماد كردن نيز مجرب و كذا بوش دربندى جدوار قرنفل مفيد است و يا مرمكى زعفران سوده به روغن بادام و شير زنان آميزند و پارچه بدان آلوده شب و روز بر سر دارند كه مسكن وجع و منوم است . و همچنين قرنفل دارچينى پوست بيخ لفاح بزر البنج سفيد زعفران جندبيدستر كوفته بيخته به روغن گل و بابونه و بادام آميخته ضماد كردن و يا از گل بنفشه و بابونه و ختمى سفيد مساوى كوفته بيخته به آب و روغن بنفشه بادام يا روغن نرگس داخل كرده در هاون سنگى حل كنند تا مثل مرهم گردد و گرم نموده ضماد نمايند . و اگر سداب برى فرفيون به ورق حرمل بنفشه مرزنجوش هر واحد دو جزو جو مقشر دو جزو همه را كوفته و فرفيون در روغن نيلوفر حل كرده با هم آميخته ضماد نمايند براى صداع سوداوى مزمن نافع بود و در ماده احتراقى ضماد از حضض و كاهو و صندل و كشنيز سبز به روغن ياسمين و روغن گل نمايند سعوط موميائى به قدر يك سرخ در روغن بابونه